Â
| BOBİNLER |
| Â |
| Elektronik devrelerde çok kullanılan elemanlardan biri de bobinlerdir. Bobinler alternatif akımın bulunduğu yerlerde kullanılırlar çünkü; alternatif akımla bobinler arasında özel bir durum mevcuttur. Direnç, Bobin, Kondansatör, üç silahşörler gibidir. |
| Â |
| Bobinler bir ‘Mandren’, ‘Makara’, ‘Karkas’ üzerine sarılırlar, hepsi de aynı anlama gelen bu terimler, bobinin sarıldığı; plastik, seramik, sert kağıt gibi maddelerden yapılmış bobine destek olan bir malzemeye verilen isimdir. Tellerin hiç hareket etmemesi istenen yüksek frekanslarda bobin makaralarında çentikler mevcuttur.Kimi bobinlerin içinde bir çekirdek vardır, çekirdek çeÅŸitli maddelerden yapılabilir, demir veya demir tozu olan ferit çekirdek olarak kullanılabilir. |
| Â |
| Bir Bobinin deÄŸeri Henry ile ölçülür. Joseph Henry 1797 – 1878 yılında yaÅŸamış olan Amerikalı bir fizikçidir. |
| Â |
| Bir bobinin değeri; kullanılan tel kalınlığına, tur sayısına, sargı boyuna, mandren çapına bağlıdır. |
| Â |
| Sarım sayısı N, Makara çapı D cm, bobinin sargısının boyu S cm kadar olan bir bobinde, bobinin değeri, mikrohenry olarak; |
| Â |
| L =K x N x N x D x 10- ³ dir. |
| Â |
| Burada K bir katsayıdır ve D / S oranına karşılık gelir. |
| Â |
| Â |
| Bobinlerin pratik olarak yapımında, bu değeri bulmak için bir abak kullanılır. Yaklaşık bir değer olarak |
| Â |
| K = 100 D / 4 D + 11S olarak bulunabilir. Burada D ve S deÄŸerleri cm’dir. |
| Â |
| Â |
| Örnek: S sargı uzunluğu 3 cm, D çapı 1 cm olan, 30 turluk bir bobinin değeri nedir? |
| Â |
| L = 2.7 x 30 x 30 x1 / 1000 |
| Â |
| L = 2.43 mikro Henry. |
| Â |
| Yaklaşık değer 2.5 mikroH olarak kabul edilebilir. |
| Â |
| Bu bir mandren üzerine bitişik sarılan nüvesiz bir bobindir. |
| Â |
| L = 0.079 D x D x N x N/3D+9S+10C |
| Â |
| L mikrohenry olarak bobinin değeri, D cm olarak bobin çapı, N sarım sayısı, S sarımın cm olarak uzunluğu, |
| C merkezden çevreye doğru sarımın derinliğidir ve tek katlı bobinlerde ihmal edilebilir. |
| Â |
| Önceki örnekteki bobini 5 cm boyunda havada sararsak değeri ne olur ? |
| Â |
| L= 0.079 x 900 / 3 + 45 = 1.5 Mikro henry yaklaşık değerdir. |
| Â |
| Bobinler çeşitli şekilde sarılabilirler, spiral, düz, petek sargı bunlardan bazılarıdır. |
| Â |
| Bir çeşit bobin de toroid lerdir. Toroidlerin veya harhangi ferro (demir tozu) malzemeden yapılmış çekirdekli bobinlerin indüktansında rol oynayan bir parametre de bu malzemenin geçirgenliği denilen bir değerdir. |
| Â |
| Â |
| Bobinler bakır veya gümüş tel veya litz teli denilen ipekle yalıtılmış telden sarılırlar. Bobinlerin seri ve paralel bağlanmalarında, eğer bobinler birbirlerinin endüktif alanları içinde değilse dirençlerde olduğu gibi aynı formüller kullanılır, aksi halde, yani birbirlerini etkiledikleri durumda bu formüller kullanılmaz. |
| Â |
| Bobinler değerleri sıcaklıkla değişen elemanlardır, bu nedenle çok kararlı devrelerde kullanılmazlar. |
| Â |
| Â |
| Bir iletkenin ne kadar çok eÄŸik ve büzük bir ÅŸekilde ise o kadar direnci artar. Bobin de bir silindir üzerine sarılmış ve dışı izole edilmiÅŸ bir iletken telden oluÅŸur. Bobine alternatif elektrik akımı uygulandığında bobinin etrafında bir manyetik alan meydana gelir. Aynı ÅŸekilde bobinin çevresinde bir mıknatıs ileri geri hareket ettirildiÄŸinde bobind elektrik akımı meydana gelir. Bunun sebebi mıknatıstaki manyetik alanın bobin telindeki elektronları açığa çıkarmasıdır. Bobin DC akıma ilk anda direnç gösterir. Bu nedenle bobine DC akım uygulandığında bobin ilk anda yalıtkan daha sonra iletkendir. Bobine AC akım uygulandığında ise akımın yönü devamlı deÄŸiÅŸtiÄŸi için bir direnç göterir. Bobinin birimi “Henri” ‘dir. Alt katları ise Mili Henri (mH) ve Mikro Henridir (uH). Elektronik devrelerde kullanılan küçük bobinlerin boÅŸta duranları olduÄŸu gibi nüve üzerine sarılmış olanları da mevcuttur. Ayrıca bu nüve üstüne sarılı olanların nüvesini bobine yaklaÅŸtırıp uzaklaÅŸtırarak çalışan ayarlı bobinlerde mevcuttur. Bobin trafolarda elektrik motorlarında kullanılır. Elektronik olarak ta frekans üreten devrelerde kullanılır. |